Κορτιζόνη και διατροφή: Τι να προσέξετε.

Η κορτιζόνη είναι μια στεροειδής ορμόνη. Χρησιμοποιείται ως φάρμακο και ανήκει στα γλυκοκορτικοειδή. Αποτελεί βασικό θεραπευτικό εργαλείο για ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, από φλεγμονώδεις νόσους έως αυτοάνοσα νοσήματα και αλλεργικές αντιδράσεις. Χορηγείται για την αντιμετώπιση διαφορετικών παθήσεων και μπορεί να δοθεί με διάφορους τρόπους ( (ενδοφλέβια, από το στόμα, ενδαρθρικά ή τοπικά). Πολλοί ασθενείς ανησυχούν για πιθανές μεταβολικές επιδράσεις, όπως η αύξηση βάρους, η κατακράτηση υγρών και οι διακυμάνσεις της γλυκόζης.

Στον άνθρωπο, η ενεργή της μορφή είναι η κορτιζόλη, η οποία είναι μια ορμόνη που παράγεται στον φλοιό των επινεφριδίων. Στους ιστούς, η κορτιζόνη μπορεί να μετατραπεί σε κορτιζόλη μέσω του ενζύμου 11β-HSD1, ιδιαίτερα στο ήπαρ και στον λιπώδη ιστό. Αυτή η μετατροπή επηρεάζει:

την ρύθμιση της γλυκόζης,
την αποθήκευση λίπους και
τον μεταβολισμό.

Επομένως, η δράση της δεν περιορίζεται μόνο στη φλεγμονή ή στο ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά συνδέεται άμεσα με διατροφικούς και μεταβολικούς παράγοντες.

Πως η κορτιζόνη επηρεάζει τον μεταβολισμό;

Η λήψη κορτιζόνης μπορεί να προκαλέσει σημαντικές μεταβολικές αλλαγές, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία είναι μακροχρόνια.

Συχνές επιδράσεις:

Αύξηση της γλυκόζης και εμφάνιση ινσουλινοαντίστασης.
Ένταση της όρεξης και προτίμηση σε τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας.
Αυξημένη αποθήκευση λίπους, κυρίως σπλαχνικού.
Μείωση μυϊκής μάζας σε χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης.
Κατακράτηση υγρών και πρηξίματα

Οι μεταβολικές αλλαγές δεν εμφανίζονται πάντα αλλά είναι συχνές εάν η χορήγηση κορτιζόνης είναι μακροχρόνια. Ωστόσο, άτομα με ήδη αυξημένο σπλαχνικό λίπος ή ασταθείς διατροφικές συνήθειες είναι πιο πιθανό να βιώσουν έντονες αλλαγές.

Ο ρόλος της διατροφής κατά την λήψη κορτιζόνης

Πλήθος ερευνών δείχνουν ότι η διατροφή επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει τα γλυκοκορτικοειδή και, κατ’ επέκταση, την κορτιζόνη. Η μείωση του σωματικού βάρους μέσω ισορροπημένης διατροφής και άσκησης σχετίστηκε με ευνοϊκές αλλαγές στον μεταβολισμό της κορτιζόνης, σύμφωνα με σχετικές μελέτες.

Αυτό σημαίνει ότι η διατροφή μπορεί:

να μειώσει τον κίνδυνο υπεργλυκαιμίας,
να προστατεύσει τον μυϊκό ιστό,
να περιορίσει την αύξηση του σπλαχνικού λίπους,
να μειώσει την κατακράτηση υγρών,
να συμβάλει στην καλύτερη ανταπόκριση στην θεραπεία.

Διατροφικές οδηγίες κατά την διάρκεια λήψης κορτιζόνης

1. Επιλογή υδατανθράκων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη

Κατά τη λήψη κορτιζόνης η σταθεροποίηση της γλυκόζης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η κατανάλωση υδατανθράκων χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, όπως:

δημητριακά ολικής άλεσης (π.χ. βρώμη, κριθαρένιο παξιμάδι, καστανό ρύζι),
όσπρια,
λαχανικά,
φρούτα (με μέτρο).

Συνιστάται, επίσης, η αποφυγή προϊόντων που περιέχουν ζάχαρη.

2. Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης

Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης συμβάλει στον έλεγχο της όρεξης.

Καλές πηγές:

ψάρι,
πουλερικά,
αυγά,
γιαούρτι,
τυρί κότατζ,
όσπρια.

3. Μείωση της πρόσληψης αλατιού

Για τον περιορισμό της κατακράτησης:

μειώστε τα επεξεργασμένα τρόφιμα,
αποφύγετε αλλαντικά και κονσέρβες,
μαγειρέψτε με λιγότερο αλάτι και περισσότερα μυρωδικά.

4. Προσθήκη αντιφλεγμονωδών τροφών

Η κορτιζόνη μπορεί να επιβαρύνει το ανοσοποιητικό και να αυξήσει την τάση για οξειδωτικό στρες. Γι’ αυτό συνιστάται η κατανάλωση:

λιπαρών ψαριών,
ελαιολάδου,
ξηρών καρπών,
κουρκουμά,
τζίντζερ,
φρούτων και λαχανικών με έντονα χρώματα.

5. Μέτρο στην καφεΐνη και στο αλκοόλ

Η υπερβολική κατανάλωση καφέ και αλκοόλ μπορεί να εντείνει την αύξηση της κορτιζόλης και να επιβαρύνει την ρύθμιση της γλυκόζης.

Συμπέρασμα

Η σχέση κορτιζόνης και διατροφής είναι ουσιαστική και άξια προσοχής. Ένα ισορροπημένο διατροφικό πλάνο μπορεί να μειώσει πολλές από τις ανεπιθύμητες ενέργειες και να υποστηρίξει την θεραπευτική διαδικασία. Η συνολική ανταπόκριση κάθε ατόμου εξαρτάται από το ιατρικό ιστορικό, τη δόση της θεραπείας και τον τρόπο ζωής.